” | Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Koszalinie (niem. St. Marienkirche in Köslin) – dawniej kościół farny w Koszalinie. Jest najważniejszym i najcenniejszym koszalińskim zabytkiem.Świątynia wzniesiona została w latach 1300-1333 jako trzynawowa bazylika z potężną wieżą . Jest orientowana, od wschodu posiada wydłużone, zamknięte trójboczne prezbiterium. Nawę główną oświetlają ostrołukowe, zdobione maswerkami okna zanjdujące się nad nawami bocznymi, a także zdobione witrażami o motywach roślinnych okna niższych naw bocznych. Zarówno nawy jak i prezbiterium wspierają szkarpy uskokowe. Nawy boczne przykryte są wielokrotnie dachami dwuspadowymi ze szczytami zdobionymi blendami. Do bocznej elewacji przybudowano sześcioboczną wieżyczkę kryjącą klatkę schodową. Pod okapem dwuspadowego dachu nawy, a także prezbiterium znajduje się ozdobny fryz poziomy z profilowanej cegły w kształcie czterolistnej koniczyny. Na kalenicy nawy głównej znajduje się niewielka, czworoboczna sygnaturka. Od zachodu postawiono masywną, wysoką na 56 metrów, czterokondygnacyjną wieżę przykrytą dachem namiotowym. Wieńczy ją sześcioboczna galeryjka, nad którą góruje latarnia z hełmem cybulastym. W 1754 roku pod dachem umieszczono Zegar. Elewacja wieży zawiera liczne, sklepione ostrołukowo blendy, a w niektórych z nich występują wąskie otwory okienne. W dolnej kondygnacji znajdują się dwa ostrołukowe, uskokowe portale wejściowe. Nawy, prezbiterium i kruchtę przyozdabia sklepienie gwiaździste o żebrach z kształtowanej w trójliść cegły. Ściany boczne nawy głównej wspiera w dwóch rzędach sześć ośmiobocznych, masywnych filarów, zbudowanych z czerwonej cegły, symbolizujących postacie 12 apostołów. Wewnątrz znajduje się krucyfiks gotycki XIV w. z kaplicy na Krzyżance, późnogotyckie figury świętych z 1512 roku rzeźbione w drzewie dębowym, pochodzące z dawnego gotyckiego ołtarza, wczesnogotycka chrzcielnica, pająki (żyrandole) z 1666 oraz neogotyckie organy z 1899. Katedra posiada cztery dzwony odlane w Poznaniu w 1980 oraz jeden pochodzący z kaplicy św. Mikołaja wykonany w 1529 przez stargardzkiego ludwisarza Lutke Rose. Od 1534 do 1945 świątynia ewangelicka. Od 1972 katedra nowej diecezji. W kruchcie katedry pochowano w 1996 drugiego ordynariusza diecezji bpa Czesława Domina. Ostatnio w ramach programu "Renowacja i konserwacja średniowiecznych katedr Pomorza Zachodniego” została poddana gruntownej renowacji.
Wnętrze kościoła
Wewnątrz kościoła znajduje się późnogotyckie figury świętych z 1512 roku rzeźbione w drzewie dębowym, pochodzące z dawnego gotyckiego ołtarza,krucyfiks gotycki XIV w. z kaplicy na Krzyżance, neogotyckie organy z 1899, wczesnogotycka chrzcielnica, obraz "Zmartwychwstanie" Augusta Friedricha Hauptnera z 1845 oraz pająki (żyrandole) z 1666. W 1973 roku ustawiono kratownicę nowego ołtarza według projektu Rajmunda Hałasa. Rozmieszczono na niej bogato polichromowane i złocone rzeżby z drzewa dębowego, wykonane w 1512 roku przez Andreasa Wenzela z Iwięcina. Obok centralnej postaci Matki Boskiej z Dzieciątkiem stoi św. Jan Chrzciciel i św. Jan Ewangelista oraz dwóch biskupów zasłużonych dla misji chrystianizacji Pomorza – św. Wojciech i św. Otton z Bambergu. W skrzydłach bocznych w dwóch rzędach ustawiono 16 innych postaci, a w antepedium 5 świętych cór Kościoła. Sklepienie prezbiterium wspierają służki zakończone maszkaronami. W łuku tęczowym umieszczono gotycki krucyfiks, uratowny z pożaru kaplicy na Górze Chełmskiej w 1533 roku. Jest typowym przykładem symboliki gotyckiej – drewno oplata winorośl, symbol Drzewa Życia, a w okrągłych medalionach zakończeń jest miejsce na wizerunki czterech ewangelistów. Pod północnymi oknami nawy głównej znajduje się obraz "Zmartwychwstanie" pędzla Augusta Freidricha Hauptnera z ok. 1845 roku. Został namalowany dla neogotyckiego, nieistniejącego ołtarza główego. Prospekt organowy z połowy XIX wieku zawiera organy o brzmieniu barokowym, wykonane w 1899 roku przez firmę Schlag und Sohne ze Świdnicy. Posiadają one 3419 piszczałek uruchamianych przez 3 manuały, pedał i 3 wolne kombinacje. Między wejściami w wieży umieszczono najstarszy zabytek ruchomy, spełniający dziś funkcję kropielnicy – romańsko-gotycką chrzcielnicę, wykutą w XIII wieku w wapieniu muszlowym przez mistrzów gotlandzkich. Jest ona w kształcie szesnastobocznej czaszy zdobionej łukowatymi arkadami z trójlistnymi maswerkami wspartymi na kolumienkach. |
